Maria Lam

“Mijn moeder sprak geen woord Nederlands en zat altijd krap, maar nooit te krap voor lekker en gezond eten. De benodigde inventiviteit kwam voort uit haar overlevingsdrang en een boerenslimheid die in haar Hakkaroots zat.”

Chinese rijstepap, in het Engels bekend als congee en in het Chinese Hakka-dialect als tjoek, is hartig en zachter van structuur dan de Nederlandse rijstepap. Tjoek is haast vloeibaar, en doet qua substantie meer aan soep denken dan aan pap. Het is hierdoor erg licht verteerbaar en kan gegeten worden bij griep, verkoudheid en algehele malaise. Het is goed voor de spijsvertering en werkt verzachtend voor alle organen. Ik groeide op met tjoek en kreeg het gerecht letterlijk met de paplepel ingegoten.”

Met tjoek, de troostende rijstepap, sneed voor mijn moeder het mes aan vele kanten. Wij waren er allemaal gek op, de Chinese versie van boterhammen met pindakaas. Wie is er niet groot mee geworden? Tjoek maken was een uiting van haar liefde voor ons. Maar ook: het was relatief goedkoop, met een bekertje rijst, water uit de kraan, wat gedroogde sint-jakobsschelpen, gemarineerd varkensvlees en stukjes gember kon ze makkelijk zes hongerige magen vullen. En ten slotte: tjoek was gezond, goed voor de spijsvertering en werkte verzachtend voor alle organen, wat voor kwaaltjes er ook waren. Als we weer eens allemaal verkouden waren omdat we elkaar hadden aangestoken, kwam er steevast tjoek op tafel. Ons eigen alternatief voor de oer-Hollandse kippensoep.

Het is ook een van de maaltijden waar ik altijd zelf naar teruggrijp, wanneer ik ziek ben of me niet helemaal honderd procent voel. Enerzijds omdat tjoek voor mij persoonlijk een troostende werking heeft: bij het eten van dampende kommen ervan ben ik me bewust van wie ik ben, wie mijn moeder is, waar ik vandaan kom en wat er nou eigenlijk echt belangrijk is in het leven. Anderzijds omdat het daadwerkelijk verzachtend werkt voor het ­ lichaam, en dat effect voel je bijna direct. De inname van rijstwater zorgt voor een goede spijsvertering en gebalanceerde lichaamstemperatuur. Ik durf bijna te zeggen dat ik drukke tijden, fysiek en mentaal, niet zonder tjoek zou overleven. De geur alleen al brengt me al tot rust. Met tjoek komt het goed. Tjoek maakt alles beter.

“My mother didn’t speak a word of Dutch and was always strapped for cash, but never too strapped to make tasty and healthy food. The inventiveness she needed came from a survival instinct and a rural shrewdness rooted in her Hakkaroots.”

Chinese rice porridge, known in English as congee and in the Chinese Hakka dialect as tjoek, is savory and softer in texture than the Dutch version of rice porridge. Tjoek is almost liquid and resembles soup more than porridge in its consistency. As a result, it’s very easy to digest and often eaten when you have the flu, a cold, or are just feeling unwell. It’s good for digestion and soothing for all the organs. I grew up with tjoek—it was literally spoon-fed to me from the very beginning.

With tjoek, the comforting rice porridge, my mother managed to hit several birds with one stone. We all loved it—our Chinese version of peanut butter sandwiches. Who didn’t grow up on something like that? Making tjoek was a way she expressed her love for us. But also: it was relatively cheap. With a cup of rice, some tap water, a few dried scallops, marinated pork, and pieces of ginger, she could easily feed six hungry mouths. And finally: tjoek was healthy, good for the digestive system, and soothing for all organs—whatever ailments were going around. If we were all sick again because one of us had passed something on, tjoek would always be on the table. Our own alternative to the traditional Dutch chicken soup.

It’s also one of those meals I still turn to whenever I’m sick or not feeling quite right. On one hand because tjoek is deeply comforting to me personally: eating steaming bowls of it makes me aware of who I am, who my mother is, where I come from, and what really matters in life. On the other hand because it genuinely soothes the body—and you can feel that effect almost immediately. The intake of rice water supports digestion and helps maintain a balanced body temperature. I’d almost say I wouldn’t survive hectic times—physically or mentally—without tjoek. The smell alone already calms me down. With tjoek, things will be okay. Tjoek makes everything better.